• Redactie OpenUp

‘Inzicht hebben in oorzaken en symptomen, kan werkdruk en -stress voorkomen’

Bijgewerkt: jul 23

Werkdruk: we kennen het allemaal. Toch is werkdruk meer dan het druk hebben op je werk. Het kan je functioneren zowel op werk als thuis beïnvloeden, daarom probeert de Erasmus Universiteit dit samen met OpenUp te voorkomen. Reflecteren met een psycholoog kan helpen om inzicht te krijgen in de oorzaken en geeft je de juiste tools om op een passende manier met werkdruk om te gaan.


Erasmus Universiteit is een plek waar ambitie een grote rol speelt, vertelt Roos Schelvis, beleidsadviseur Gezond en Veilig werken. “De lat ligt hoog en dat trekt ook mensen aan die dit aanspreekt. Ambitieuze professionals die kwaliteit willen leveren.” Er wordt dan ook veel gevraagd van medewerkers. Er is een dun lijntje tussen het moment dat werkdruk ons in positieve zin uitdaagt en we een soort van 'flow' ervaren, en het ons aan de andere kant uitput. “Het is soms balanceren tussen dat wat gevraagd wordt en de mogelijkheden om daaraan te voldoen”, legt OpenUp arbeids- en organisatiepsycholoog Myrthe uit.


Als die balans tussen de belasting en de belastbaarheid verstoort raakt, is er sprake van werkdruk. Dit gaat op de lange termijn ten koste van de kwaliteit van je werk. En ook privé kan dit in negatieve zin impact hebben. Het aanpakken van die werkdruk en disbalans is daarom belangrijk. “Uiteindelijk wil je werkdruk voorkomen, vooral omdat het kan leiden tot werkstress. Juist daarom is het van belang om zicht te houden op hoe je je voelt in de omstandigheden zoals die zich nu voordoen" zegt Myrthe. "Inzicht hebben in oorzaken en symptomen, helpt dit in de toekomst voorkomen."

Verschillende vormen van werkdruk

Werkdruk kent vele vormen. Te veel taken en verantwoordelijkheden, een hoge mate van complexiteit in je werk of onduidelijke verwachtingen. Werkdruk hoeft niet alleen over de inhoud van werk te gaan, maar kan ook betrekking hebben op de context, zoals reorganisaties, onzekerheid, conflict of veeleisende klanten. Ook te weinig hersteltijd, zoals pauzes of vakanties, kan de werkdruk beïnvloeden. De maatschappelijke of sociale norm speelt soms ook een rol. “Ik hoor vaak dat mensen zeggen dat ze ‘druk, druk, druk’ zijn, en dat daar positief op wordt gereageerd. Alsof druk zijn gelijk staat aan ‘goed’ of ‘succes’. Dat kan zo zijn, maar het is belangrijk om je te realiseren dat dit voor ieder individu verschillend is”, aldus Myrthe.


Klachten en signalen die op werkdruk wijzen, zijn op te delen in vier groepen. “Je kan er lichamelijke klachten van krijgen, bijvoorbeeld vermoeidheid, een verminderde weerstand of griep, moeilijk in slaap komen of hoofd- of nekpijn. Psychische klachten kunnen ervoor zorgen dat je angstig wordt, en prikkelbaar bent, veel piekert en sneller emotioneel bent”, aldus Myrthe. Ook je gedrag kan veranderen, je hebt bijvoorbeeld een korter lontje, vindt het moeilijk om beslissingen te maken of voelt je rusteloos. Ten vierde kunnen je gedachten ervoor zorgen dat je je minder goed kan concentreren, vergeetachtig bent en een soort waas in je hoofd ervaart.


Hoe voel ik me eigenlijk?

Vaak uit werkstress zich niet alleen fysiek, maar is het eerder een combinatie van factoren, legt Myrthe uit. “Om de stress te voorkomen of beperken is het daarom belangrijk om stil te staan bij hoe het met je gaat, hoe je je voelt. Wat gebeurt er in mijn lijf? Kan ik wel helder nadenken? Voel ik me fit?” Het lastige hiervan is dat bij werkdruk en -stress het gevoel komt kijken dat je achter de feiten aanloopt. Dat je niet kán voldoen aan eisen of doelen. “Het is juist dan moeilijk om een stap terug te nemen, van een afstand te kijken hoe het met je gaat en te bedenken wat de situatie van je vraagt. Een gesprek met een OpenUp psycholoog kan daarbij helpen.”


We leven in een maatschappij waar veel aandacht uitgaat naar efficiëntie en snelheid, meer werk doen in een kortere tijd. “Maar na een periode van inspanning en versnellen, hoort logischerwijs ook een fase van ontspanning en vertragen”, aldus Myrthe. “Feit is dat we hersteltijd nodig hebben. Als we dat negeren, kunnen de symptomen van werkdruk en werkstress verergeren.”


Het liefst voorkom je werkstress. Daarom is het belangrijk de oorzaken ervan, zoals werkdruk, aan te pakken, vindt ook Roos. “En niet alleen op individueel vlak, maar ook door de context te veranderen. In teams en per faculteit. We willen een gelaagde aanpak uitrollen, en starten met een proces om in kaart te brengen welke oplossingen er op die verschillende niveaus nodig zijn. De gehele organisatie zal dingen moeten veranderen, die erkenning is er nu wel.” Tegelijkertijd moeten we zorgen dat mensen die al klachten hebben ontwikkeld, geholpen worden bij het aanpakken ervan, aldus Roos. “Ook daar kan een gesprek met OpenUp bij helpen.”


Reflecteren en balans opmaken

Een moment van reflectie met een OpenUp psycholoog kan heel zinvol zijn. Een psycholoog kijkt vanuit een onafhankelijk perspectief naar jouw situatie. Veel mensen denken bij een psycholoog aan complexe problematiek, maar dat is lang niet altijd het geval, aldus Myrthe. “Een psycholoog kan je helpen om de balans op te maken. Wat kost je energie en wat geeft je energie? Doe je dingen die je belangrijk vindt en horen al je taken ook bij jouw functie? Of kan je wat vaker ‘nee’ zeggen als je een verzoek krijgt?”


Een psycholoog kan ook helpen om inzicht te krijgen in de dingen waar je zelf even de grip op bent verloren en helpt je jouw blinde vlekken te zien. “Als je weet wat jou kan opladen, bijvoorbeeld een wandeling, dan krijg je ook meer draagkracht om met stress om te gaan”, aldus Myrthe. Ook Roos denkt dat kunnen reflecteren een belangrijke vaardigheid is voor een moderne professional. “Dit samen met een psycholoog doen is een soort APK voor je geest.” Myrthe is het hier helemaal mee eens. “De sessies kunnen coachend zijn en preventief werken. Het is daarnaast fijn om soms een duwtje in de rug te krijgen van iemand, bijvoorbeeld als zich een lastige situatie aandient. Zie het als een sparringspartner.”


Opmerken en voorkomen

Wil je werkstress voorkomen, dan is het zinvol om jezelf goed te kennen. Te weten waar je behoefte aan hebt. “Waar de een houdt van onvoorspelbaarheid, is de ander gebaat bij overzicht en controle. Uiteindelijk moet je jezelf afvragen: werkt deze strategie in deze context voor mij, of moet ik iets aanscherpen? Jezelf blijven vragen: doe ik dit nog goed?”


Myrthe heeft enkele tips over hoe dit aan te pakken. “Zoek naar een balans tussen inspanning en ontspanning. Stress is niet per se slecht, het helpt je ook om te presteren. Dus herstel je er goed van, dan is het waardevol. Maar is stress er lang en te vaak, dan zijn er geen momenten van herstel en stapelt het zich op. Zoek naar dingen die ontspanning brengen, waardoor jij je batterij weer kan opladen.”Probeer daarnaast zicht te krijgen op waar de stress vandaan komt. Is het een situatie op werk, een collega of juist iets in je privéleven? “Als je hier zicht op hebt, kan je beter bepalen wat je hieraan kunt doen.”


Ook de bekende adviezen als goed slapen, gezonde voeding en bewegen moeten genoemd worden, dit is voor iedereen van belang. Maar, benadrukt Myrthe, de ervaring van werkdruk en werkstress is per individu verschillend. “Het is daarom belangrijk om met de psycholoog altijd naar je persoonlijke situatie en stijl te kijken. Uiteindelijk wil je niet alleen pleisters plakken, maar ook de oorzaak aanpakken.”


Geschreven door Meike Bergwerff

Interessante artikelen, inzichten en tips ontvangen van OpenUp.care?

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief - maandelijks in je mailbox. Bekijk ons archief

OpenUp is aangesloten bij

OpenUp.care is een initiatief van iPractice © 2020